دسته موتور چپ جک S5 دنده ای

بررسی دسته موتور چپ جک S5 دنده‌ای (دسته گیربکس)

مجموعه پیشرانه و سیستم انتقال قدرت در خودروی جک S5 دنده‌ای، ترکیبی از یک موتور ۲.۰ لیتری توربوشارژ قدرتمند و یک گیربکس دستی ۶ سرعته است. این مجموعه وزن بسیار سنگینی دارد و در زمان کارکرد، گشتاورهای پیچشی عظیمی را تولید می‌کند. بر خلاف خودروهای اتوماتیک که تعویض دنده‌ها توسط کامپیوتر و کلاچ‌های هیدرولیکی کنترل می‌شود، در نسخه دنده‌ای، راننده مستقیما با پدال کلاچ درگیر است. رها کردن ناگهانی کلاچ، دنده‌معکوس‌های سریع و شتاب‌گیری‌های هیجانی، شوک‌های فیزیکی شدیدی را به گیربکس وارد می‌کند. برای مهار این ضربات و جلوگیری از انتقال لرزش به شاسی و کابین، این مجموعه روی پایه‌های ارتعاش‌گیر سوار می‌شود. دسته موتور چپ جک S5 دنده‌ای که در اصطلاح فنی تعمیرکاران به آن «دسته گیربکس» می‌گویند، یکی از کلیدی‌ترین این پایه‌هاست که در سمت راننده قرار دارد. خرابی این قطعه می‌تواند به سرعت به گیربکس و پلوس‌ها آسیب برساند. در این مطلب به بررسی کامل عملکرد، تفاوت آن با نسخه اتوماتیک، نشانه‌های خرابی و ضرورت استفاده از قطعه استاندارد می‌پردازیم.

دسته موتور چپ جک S5 دنده‌ای چیست و چه وظیفه‌ای دارد؟

در خودروی جک اس ۵، موتور و گیربکس به صورت عرضی نصب شده‌اند؛ به این معنی که موتور در سمت راست (شاگرد) و گیربکس در سمت چپ (راننده) قرار می‌گیرد. دسته موتور چپ مستقیما به پوسته آلومینیومی گیربکس دستی پیچ می‌شود و وظیفه دارد بخش عمده‌ای از وزن استاتیک گیربکس را روی شاسی نگه دارد. 
اما وظیفه مهم‌تر این قطعه، مهار «شوک گشتاور» یا ضربات ناشی از درگیری دیسک و صفحه کلاچ است. زمانی که شما در دنده یک پدال کلاچ را رها می‌کنید تا خودرو حرکت کند، یک نیروی چرخشی و لگد ناگهانی از سمت گیربکس به شاسی وارد می‌شود. مغزی لاستیکی و منعطف دسته گیربکس، این لگد را مانند یک بالشتک جذب کرده و انرژی مخرب آن را پیش از رسیدن به اتاق خودرو، کاملا خنثی می‌کند تا شروع حرکت شما نرم و بدون تقه باشد.

تفاوت دسته موتور چپ دنده‌ای با نسخه اتوماتیک

یکی از اشتباهات مهلک در زمان خرید قطعات یدکی، یکسان دانستن دسته گیربکس مدل دنده‌ای و اتوماتیک است. اگرچه پیشرانه این دو مدل یکی است، اما گیربکس دستی ۶ سرعته از نظر ابعاد، توزیع وزن و الگوی لرزشی کاملا با گیربکس دوکلاچه (DCT) متفاوت است. در گیربکس دستی، تنش‌های ناشی از کلاچ‌گیری توسط راننده بسیار خشن‌تر و ناگهانی‌تر است. به همین دلیل، طراحی براکت فلزی، محل قرارگیری سوراخ‌های پیچ و از همه مهم‌تر، ضریب سختی (Durometer) لاستیک منجید در دسته موتور دنده‌ای دقیقا برای خنثی کردن این نوع خاص از لرزش‌ها کالیبره شده است. نصب دسته موتور اتوماتیک روی خودروی دنده‌ای (در صورت امکان نصب فیزیکی) باعث می‌شود لرزش‌ها به درستی مهار نشوند و قطعه تحت فشار مضاعف در کمتر از چند ماه پاره شود.

ویژگی‌ها و کیفیت متریال دسته گیربکس استاندارد

دسته موتور چپ از دو بخش فلزی و لاستیکی تشکیل شده است. در قطعه اصلی و شرکتی جک S5 دنده‌ای، براکت فلزی از آلیاژ آلومینیوم فشرده و مستحکم ساخته شده است که در برابر تنش‌های کششی و فشاری شدید (مخصوصا در سربالایی‌ها) مقاومت بالایی دارد.
قلب تپنده این قطعه، لاستیک ولکانیزه‌شده آن است. این پلیمر صنعتی در قطعات استاندارد دارای خاصیت ارتجاعی بسیار دقیقی است و در برابر نوسانات دمایی مقاوم است. همچنین از آنجا که این قطعه زیر گیربکس قرار دارد، متریال لاستیک آن نسبت به بخارات روغن موتور و واسکازین کاملا مقاوم‌سازی شده است تا در صورت نشتی جزئی گیربکس، لاستیک دچار بادکردگی، پوسیدگی و متلاشی شدن نگردد.

علائم خرابی و پارگی دسته موتور چپ (دسته گیربکس)

دسته موتور چپ به دلیل تحمل ضربات مداوم کلاچ، یک قطعه استهلاکی است. رانندگی تهاجمی، تیک‌آف کشیدن و رها کردن سریع کلاچ، طول عمر این قطعه را کاهش می‌دهد. مهم‌ترین نشانه‌های خرابی آن عبارتند از:

۱. تقه زدن در شروع حرکت و تعویض دنده: بارزترین نشانه خرابی دسته گیربکس در ماشین‌های دنده‌ای، شنیدن یک صدای تقه فلزی و احساس ضربه در هنگام رها کردن کلاچ (مخصوصا در دنده یک و دنده عقب) است. همچنین هنگام دنده‌معکوس کشیدن سریع، این تکان و ضربه به وضوح در اتاق حس می‌شود.
۲. لرزش شدید زیر پای راننده: اگر در حالت توقف کامل لرزش آزاردهنده‌ای را در سمت چپ کابین، روی پدال کلاچ و غربیلک فرمان احساس می‌کنید، منجید لاستیکی دسته موتور نشست کرده است.
۳. بد جا رفتن دنده‌ها: یکی از عواقب پنهان خرابی دسته گیربکس، کج شدن پوسته گیربکس است. این افتادگی باعث می‌شود مکانیزم لیور دنده و ماهک‌ها از تراز خارج شده و دنده‌ها (به ویژه دنده یک و دو) به سختی و با صدای ناهنجار جا بروند.
۴. صدای کوبش در دست‌اندازها: اگر لاستیک دسته موتور کاملا پاره شود، پوسته فلزی گیربکس با شاسی برخورد کرده و در هنگام عبور از سرعت‌گیرها صدای کوبش بسیار بلندی از سمت چپ موتور به گوش می‌رسد.

خطرات استفاده از دسته موتور متفرقه و تقلبی

نصب دسته موتورهای ارزان‌قیمت، تعمیری یا برندهای متفرقه یک ریسک پرهزینه است. این قطعات از لاستیک‌های بازیافتی و خشک تولید می‌شوند که لرزش موتور را مستقیما به اتاق منتقل می‌کنند. بدتر از آن، افتادگی گیربکس به دلیل پارگی این دسته موتورهای ضعیف، باعث می‌شود زاویه پلوس چپ به شدت تغییر کند. پلوسی که تحت زاویه غیراستاندارد کار کند، خیلی زود مفصل‌ها و مشعلی خود را خرد می‌کند. علاوه بر این، فشار وزن گیربکسِ رها شده، سایر دسته موتورها را نیز درگیر استهلاک زودرس خواهد کرد.

جمع‌بندی و راهنمای خرید

دسته موتور چپ جک S5 دنده‌ای (دسته گیربکس)، قطعه‌ای است که نرمی تعویض دنده و آرامش کابین شما در گرو سلامت آن است. با خرید و نصب دسته گیربکس اصلی و شرکتی، تراز دقیق سیستم انتقال قدرت را بازیابی کرده، ضربه‌ها و تقه‌های خسته‌کننده در ترافیک‌ها را کاملا حذف کنید و استهلاک قطعات گران‌قیمتی مانند پلوس‌ها و گیربکس را به حداقل برسانید. قطعه استاندارد، بازگشت لذت یک رانندگی نرم و بی‌دردسر را تضمین می‌کند.