فلایویل جک S5 فنردار

بررسی فلایویل فنردار جک S5 دنده‌ای

پیشرانه ۲.۰ لیتری توربوشارژ جک S5 دنده‌ای، گشتاور ناگهانی و بسیار بالایی تولید می‌کند. انتقال مستقیم این گشتاور عظیم و کوبش‌های ناشی از احتراق توربو به سمت گیربکس دستی، می‌تواند در مدت زمان کوتاهی باعث خرد شدن چرخ‌دنده‌ها، خرابی بلبرینگ‌ها و حتی بریدن شفت ورودی گیربکس شود. برای دفع این ضربات ویرانگر، مهندسان از یک قطعه مکانیکی پیشرفته و سنگین به نام «فلایویل فنردار» (Dual Mass Flywheel یا فلایویل دوتکه) استفاده کرده‌اند. این قطعه بر خلاف فلایویل‌های صلب و یک‌تکه قدیمی، دارای ساختار متحرک و فنرهای داخلی است که به عنوان یک ضربه‌گیر (دمپر) فوق‌العاده قدرتمند بین موتور و سیستم کلاچ عمل می‌کند. خرابی این قطعه حساس، علاوه بر ایجاد لرزش‌های شدید در کل اتاق خودرو، فرآیند تعویض دنده را با مشکل مواجه می‌کند. در این مطلب تخصصی، به بررسی مکانیزم فنری این قطعه، علائم لقی و استهلاک، خطرات تغییر ساختار آن و ضرورت مطلق استفاده از قطعه اصلی می‌پردازیم.

فلایویل فنردار جک S5 چیست و چگونه کار می‌کند؟

فلایویل فنردار (DMF) از دو دیسک فلزی مجزا تشکیل شده است که روی یکدیگر قرار گرفته و به صورت مستقل اما محدود، نسبت به هم قابلیت چرخش دارند. دیسک اول (جرم اولیه) مستقیما به میل‌لنگ موتور متصل است و دیسک دوم (جرم ثانویه) با دیسک و صفحه کلاچ درگیر می‌شود. 
راز عملکرد این قطعه در فضای بین این دو دیسک نهفته است؛ جایی که مجموعه‌ای از فنرهای قوسی بسیار قدرتمند و بلبرینگ‌های هدایت‌کننده قرار گرفته‌اند. زمانی که شما پدال گاز را فشار می‌دهید و توربو وارد مدار می‌شود، ضربه ناگهانی گشتاور ابتدا به دیسک اول وارد می‌شود. فنرهای داخلی فشرده شده و این ضربه را به خود جذب می‌کنند و سپس نیرو را به نرمی و بدون هیچ تنشی به دیسک دوم و گیربکس انتقال می‌دهند. این مکانیزم باعث می‌شود تعویض دنده‌ها بی‌نهایت نرم انجام شده و هیچ‌گونه لرزشی از موتور به کابین منتقل نشود.

ویژگی‌ها و متریال ساخت فلایویل فنردار استاندارد

به دلیل تحمل وزن بالا، گشتاور شدید و حرارت ناشی از درگیری صفحه کلاچ، آلیاژ و کیفیت مونتاژ فلایویل از اهمیت مرگباری برخوردار است. فلایویل فنردار اصلی و شرکتی جک S5 از چدن و فولاد با درجه سختی بسیار بالا ساخته می‌شود تا در برابر تاب برداشتن حرارتی مقاوم باشد.
مهم‌ترین بخش در قطعه فابریک، کیفیت فنرهای داخلی و گریس مخصوصی است که بین دو جرم قرار دارد. فنرهای استاندارد دارای ضریب فشردگی (K) دقیقا محاسبه‌شده‌ای هستند که متناسب با خروجی موتور جک S5 طراحی شده‌اند و در اثر کارکرد در دماهای بالا، خاصیت ارتجاعی خود را از دست نمی‌دهند (اصطلاحا فنرها خسته نمی‌شوند). همچنین قطعه اصلی در کارخانه به صورت کاملا دینامیکی بالانس می‌شود تا در دورهای بالای موتور هیچ‌گونه ارتعاش جانبی تولید نکند.

علائم خرابی، لقی و استهلاک فلایویل دوتکه جک S5

فلایویل فنردار یک قطعه استهلاکی است که معمولا عمری معادل دو برابر دیسک و صفحه کلاچ دارد، اما رانندگی پرشتاب، تیک‌آف کشیدن و نیم‌کلاچ‌های طولانی، فنرهای داخلی آن را به سرعت از بین می‌برد. شایع‌ترین نشانه‌های خرابی این قطعه عبارتند از:

۱. صدای تق‌تق یا چق‌چق فلزی در حالت درجا: بارزترین نشانه لقی فلایویل، شنیدن صدای ریتمیک برخورد دو قطعه فلزی از سمت گیربکس است، زمانی که موتور روشن است و خودرو در حالت خلاص کار می‌کند. مشخصه اصلی این خرابی این است که با فشردن پدال کلاچ تا انتها، این صدا بلافاصله قطع می‌شود یا تغییر فرکانس می‌دهد.
۲. لرزش شدید هنگام نیم‌کلاچ و حرکت با دنده یک: اگر فنرهای داخلی شکسته باشند یا دیسک‌ها بیش از حد خلاصی پیدا کرده باشند، هنگام رها کردن کلاچ برای حرکت در دنده یک، خودرو به شدت می‌لرزد و اصطلاحا روی زمین جفتک می‌اندازد.
۳. انتقال لرزش موتور به کابین و پدال کلاچ: با ضعیف شدن دمپرهای فلایویل، ارتعاشات موتور به درستی خنثی نشده و شما لرزش‌های مداومی را زیر پای خود (روی پدال کلاچ) و روی داشبورد احساس خواهید کرد.
۴. صدای کوبش هنگام خاموش کردن موتور: وقتی سوئیچ را می‌بندید و موتور متوقف می‌شود، لقی بین دو دیسک فلایویل باعث ایجاد یک صدای تقه محکم و تکان خوردن شدید موتور در لحظه خاموش شدن می‌شود.

خطرات فاجعه‌بار یک‌تکه کردن فلایویل و استفاده از قطعات تقلبی

با توجه به قیمت بالای فلایویل فنردار، برخی مکانیک‌ها پیشنهاد می‌دهند که این قطعه را با جوش دادن دو دیسک به یکدیگر به فلایویل معمولی (یک‌تکه) تبدیل کنند، یا از کیت‌های یک‌تکه ارزان‌قیمت استفاده نمایند. این کار یک اشتباه فاجعه‌بار و نابودکننده برای جک S5 است. 
با حذف خاصیت فنری، تمام ضربات ۲۳۵ نیوتن‌متری موتور مستقیما به گیربکس وارد می‌شود. در کمتر از چند ماه، بلبرینگ‌های داخل گیربکس خرد شده، دنده‌برنجی‌ها از بین می‌روند و حتی احتمال بریدن میل‌لنگ و شفت گیربکس به شدت بالا می‌رود. از سوی دیگر، فلایویل‌های فنردار تقلبی نیز بالانس دقیقی ندارند و خیلی زود در دورهای بالا باعث لرزش‌های ویرانگر و سوختن زودرس دیسک و صفحه کلاچ نو می‌شوند.

جمع‌بندی و راهنمای خرید

فلایویل فنردار جک S5 دنده‌ای، ضربه‌گیر استراتژیک و کلید داشتن یک رانندگی نرم، بی‌لرزش و ایمن است. تعویض این قطعه نیازمند پایین آوردن گیربکس است و توصیه می‌شود همیشه همراه با دیسک و صفحه بررسی شود. در صورت تشخیص لقی، تنها با خرید و نصب فلایویل فنردار اصلی و شرکتی، از بالانس دقیق، دوام فنرهای داخلی و محافظت صددرصدی از چرخ‌دنده‌های گران‌قیمت گیربکس خود اطمینان کامل حاصل کنید.